လှောင်ပြောင်သရော်မှု၏ စွမ်းအား – ရယ်မောခြင်းသည် ပဋိဇီဝဆေးတစ်ခွက်ဖြစ်သည်

by Myanmar Gazette

နက်ရှိုင်းသော အညစ်အကြေးများနှင့် ပြည့်နှက်နေသော ခေတ်ကာလများတွင် ဟာသသည် စိတ်ပျက်အားငယ်မှုများအတွက် အကောင်းဆုံး ခုခံကာကွယ်မှု (Defense Mechanism) ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆွေးနွေးပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်က အမေရိကန် (US) အခြေစိုက် American Community Media (ACoM) က ဦးစီးကျင်းပခဲ့သည်။

ထိုဆွေးနွေးပွဲတွင် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံ မတူညီသော အသံသုံးမျိုးကို ပေါင်းစည်းပေးခဲ့ပြီး၊ ဟာသသည် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်း (Resilience) အတွက် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အာဏာရှင်စနစ် (Authoritarianism) ကို တိုက်ခိုက်သည့် လက်နက်တစ်ခုအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကွဲပြားနေသော လူ့အသိုက်အဝန်းများကြား ပေါင်းကူးတံတားတစ်ခုအဖြစ် လည်းကောင်း အသုံးဝင်ပုံများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။

ဝမ်းနည်းမှုအတွက် ပဋိဇီဝဆေး –

နာမည်ကျော် Chicano ဖျော်ဖြေရေးအဖွဲ့ Culture Clash ၏ တည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ Herbert Siguenza အတွက်တော့ ဟာသသည် ဖျော်ဖြေရေးသက်သက်တင်မဟုတ်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှုထဲတွင် အမြစ်တွယ်နေသော ရှင်သန်ရေး ယန္တရား (Survival Mechanism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

“ဟာသဟာ ရှိုက်ကြီးတငင် ငိုကြွေးခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်သလို၊ လောကကြီးရဲ့ ဝမ်းနည်းမှုတွေအတွက် ပိုးသတ်ဆေးတစ်ခွက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Siguenza က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ခင်ဗျားတို့ ဝမ်းနည်းနေနိုင်ပေမယ့် ရယ်ဖို့တော့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘဝကို ရယ်မောရင်း ဆင်နွှဲဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။” ဈာပနတစ်ခုသို့ သွားနေရင်း ဖုန်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ပါဝင်ခဲ့သော Siguenza က “အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေရတဲ့ အချိန်တွေမှာတောင် တစ်ယောက်ယောက်ကတော့ အခြေအနေကို ပေါ့ပါးသွားစေဖို့ ရှေ့ထွက်လာလေ့ရှိတယ်။ ဝမ်းနည်းစရာတွေထဲမှာ ရယ်စရာကို ရှာဖွေတတ်တဲ့ ဒီယဉ်ကျေးမှုဗီဇဟာ အခြေအနေတွေက လက်လွှတ်ရတော့မလို ဖြစ်နေချိန်မှာ လူ့အသိုက်အဝန်းတွေကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း ပေးစွမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဂျာနယ်လစ်ဇင်နှင့် ဟာသ –

သတင်းတင်ဆက်ခြင်း (Journalism) နှင့် သရော်စာ (Satire) ရေးသားခြင်းကြားရှိ စည်းခြားနားမှုသည် ပျောက်ဆုံးလာနေကြောင်းကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ အနှစ် ၅၀ ကျော် အတွေ့အကြုံရှိသော ဂျာနယ်လစ်နှင့် ကဗျာဆရာ Emil Amok Guillermo က သတင်းများကို တိုက်ရိုက်တင်ပြရုံနှင့် မလုံလောက်တော့သည့်အတွက် တစ်ကိုယ်တော် ပြဇာတ်များနှင့် ဟာသဖျော်ဖြေမှုများဘက်သို့ ပိုပြီးလှည့်လာရကြောင်းကို ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဟာသဟာ နာကျင်မှုကနေ လာတာပါ။ ဟာသဟာ တင်းမာမှု (Tension) ကနေ လာတာပါ” ဟု ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ “ဂျာနယ်လစ်တစ်ယောက်အနေနဲ့ လောကကြီးကို အကာအကွယ်တွေ အပြည့်ဝတ်ပြီး ဘာမှမခံစားရသလိုမျိုး ကြည့်နေလို့ မရတော့ပါဘူး။ အခုအချိန်မှာ ကျနော်တို့ ရယ်မောဖို့ ပိုလိုအပ်နေပါပြီ။”

Guillermo က သူ၏ ချဉ်းကပ်ပုံကို “Mary Poppins Theory” ဟု တင်စားသည်။ “ခါးသီးတဲ့ အမှန်တရားဆေးဝါးကို မျိုချရလွယ်အောင် ဟာသဆိုတဲ့ သကြားလေး တစ်ဇွန်းစာ ထည့်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သရော်စာဟာ ထက်မြက်တဲ့ လက်နက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကျနော်တို့ နေထိုင်နေတဲ့ ပူဖောင်းကြီးကို ဖောက်ထုတ်ပစ်နိုင်စွမ်း ရှိတာကြောင့် အာဏာရှိသူတွေရဲ့ အမျက်ဒေါသကို မကြာခဏ ခံရလေ့ရှိပါတယ်” ဟုလည်း သတိပေးခဲ့သည်။

ဟာသဆိုသည်မှာ သဘောတူညီမှု ဖြစ်သည် –

Desi Comedy Fest ၏ ပူးတွဲတည်ထောင်သူ Samson Koletkar က လူတွေဘာကြောင့် ရယ်မောကြသလဲဆိုခြင်းကို ထူးခြားသော ရှုထောင့်မှ တင်ပြခဲ့သည်။ Koletkar က “ရယ်မောခြင်းဟာ ပြောသူနဲ့ နားထောင်သူကြားမှာ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်လာတဲ့၊ မသိစိတ်ကနေ သဘောတူလိုက်တဲ့ သဘောတူညီမှု (Consensus) ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော် ဟာသတစ်ခုပြောလို့ ခင်ဗျားရယ်ရင်၊ အဲဒါ ခင်ဗျားကျနော်ပြောတာကို သဘောတူလို့ပါ” ဟု ရှင်းပြခဲ့သည်။

“လူအများအပြားဟာ သူတို့စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ အရာတွေကို အပြင်မှာ ထုတ်ပြောလိုက်တာကို ကြားရတဲ့အခါ ရယ်မောကြတာပါ။” နေထိုင်ခွင့် အတွေ့အကြုံများကို အဓိကထား ပြောဆိုလေ့ရှိသော Koletkar က ဟာသသည် အားလုံးကို တန်းတူညီမျှဖြစ်စေသည့် “Equalizer” တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တောင်အာရှ ယဉ်ကျေးမှုများ၏ ထူးခြားချက်များကို ဟာသလုပ်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ ကွဲပြားမှုများကို ကျော်လွှားနိုင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှု (Universal Connection) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်းလည်း Koletkar က ပြောကြားခဲ့သည်။

တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခြင်း –

အစိုးရတာဝန်ရှိသူများက ညနှောင်းပိုင်း ရုပ်သံအစီအစဉ် (Late-night Shows) တင်ဆက်သူများကို ခြိမ်းခြောက်အကျပ်ကိုင်နေခြင်းများနှင့် ပတ်သက်ပြီးလည်း အလေးထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဟာသပညာရှင်များကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းသည် “ဖက်ဆစ်စနစ်၏ အခြေခံသင်ခန်းစာ – Fascism 101 ပဲ ဖြစ်တယ်” ဟု Siguenza က ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

“ဘုရင်ဟာ နန်းတွင်းလူပြတ် (Court Jester) ကို အရင်ဆုံး သတ်လေ့ရှိတယ်” ဟု Siguenza က ဆိုသည်။ “နန်းတွင်းလူပြတ်ဟာ ဘုရင်နဲ့ သူ့ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးအကြောင်း ဘာမဆို ပြောခွင့်ရှိခဲ့သူ ဖြစ်လို့ အရင်ဆုံး အသတ်ခံရတာပါ။”

ပါဝင်ဆွေးနွေးသူများက မိမိတို့ လူ့အသိုက်အဝန်းအတွင်းရှိ Woke ဟုခေါ်သော အစွန်းရောက် နိုင်ငံရေး မှန်ကန်မှု (Political Correctness) ဆိုင်ရာ ဖိအားများအကြောင်းကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ Siguenza က ၎င်းတို့ကဲ့သို့ ဝါရင့်အဖွဲ့များသည်ပင် ကိုယ်နှင့်လူမျိုးမတူသော ဇာတ်ကောင်များကို သရုပ်ဆောင်သောအခါ ဝေဖန်မှုများ ကြုံတွေ့ရကြောင်း၊ ထိုအချက်သည် ဟာသပညာ၏ အစဉ်အလာများကို ကန့်သတ်ပိတ်ပင်သလို ဖြစ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆေးဝါးတစ်ခွက် –

လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အကောက်ခွန် အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (ICE – Immigration and Customs Enforcement) ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းအတွင်း သေဆုံးမှုများမှသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများအထိ လေးလံသော အကြောင်းအရာများ ရှိနေသော်လည်း ဟာသသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဆွေးနွေးသူများက အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။

ရိုးရှင်းသော ဟာသဖြစ်စေ၊ နက်နဲသော နိုင်ငံရေး သရော်စာဖြစ်စေ၊ ဟာသသည် လူသားများကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ချိန်ညှိမှု (Psychological Reset) ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး နောက်တစ်နေ့၏ သတင်းများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်း ပေးနိုင်ပါသည်။ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် Guillermo က အားလုံးကို “ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရယ်မောခြင်း” စက္ကန့်အနည်းငယ် ပြုလုပ်စေခဲ့ပြီး၊ ၁၅ စက္ကန့်ခန့်မျှ ရယ်မောခြင်းဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကို ပြန်လည်နိုးကြားလာစေနိုင်ကြောင်း ဆွေးနွေးပွဲ တက်ရောက်လာသူများကို သတိပေးခဲ့သည်။

“တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ရှိတဲ့လူတွေ အားလုံး တစ်ချိန်တည်းမှာ ပြိုင်တူရယ်မောလိုက်ရင် ဘယ်လောက်တောင် အံ့သြဖို့ကောင်းမလဲဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး” ဟု Guillermo က နိဂုံးချုပ် ပြောကြားခဲ့သည်။