ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုများ၏ သားသမီးများအတွက် ပညာရေး (သို့မဟုတ်) ချစ်ခြင်းမေတ္တာအမျိုးအစားငွေကြေး
kaiby SweSwe Aye
ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်း၊ နိုင်ငံဟောင်းကို ခွဲခွာရခြင်း၊ မရေရာမသေချာမှုနှင့် တိုင်းပြည်အသစ်မှာ ပြန်လည်စတင်ခြင်းတို့၏ အခက်အခဲများစွာကြားတွင် ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုများသည် ၎င်းတို့၏ကလေးများ၏ ပညာရေးတွင် မျှော်လင့်ချက်ကို မကြာခဏ ရှာဖွေတွေ့ရှိလေ့ရှိသည်။ Now We Are Here: Family Migration, Children’s Education, and Dreams for a Better Life စာအုပ်တွင် Gabrielle Oliveira၊ Harvard Graduate School of Education မှ Jorge Paulo Lemann Associate Professor of Education and Brazil Studies က မိဘများသည် ကျောင်းပညာရေးကို “ချစ်ခြင်းမေတ္တာအမျိုးအစားငွေကြေး” အဖြစ်၊ ၎င်းတို့၏ကလေးများအတွက် ပိုမိုတည်ငြိမ်သောအနာဂတ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်နှင့် စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများကို အဓိပ္ပာယ်ပေးရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် မည်သို့မြင်သည်ကို ပြသထားသည်။ Dr. Gabrielle Oliveira ၏ဆွေးနွေးခြင်းအခမ်းအနားကို American Community Media က အောက်တိုဘာ ၂၄၊ ၂၀၂၅ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
မိသားစုများ အခြားတိုင်းပြည်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းတွင် ပညာရေးသည် “ချစ်ခြင်းမေတ္တာအမျိုးအစားငွေကြေး (currency) ” ဖြစ်သည်
၁။ ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုအတွက် ပညာရေးသည် “ချစ်ခြင်းမေတ္တာအမျိုးအစားငွေကြေး (currency)”
ကြီးမားသော မရေရာမှုများ၊ မိသားစုခွဲခွာရမှုများ၊ မသေချာမရေရာမှုများနှင့် ဘဝကို အစကနေပြန်စရခြင်းစသည့် အခက်အခဲများကြားတွင် ရွှေ့ပြောင်းသွားလာသူ မိသားစုများသည် ၎င်းတို့၏ ကလေးများ၏ ပညာရေးတွင် မျှော်လင့်ချက်နှင့် ခိုင်မာသော ခွန်အားကို အမြဲတစေ ရှာဖွေတွေ့ရှိကြသည်။
Harvard တက္ကသိုလ်ပညာရှင် ဒေါက်တာ Gabrielle Oliveira ၏ Now We Are Here: Family Migration, Children’s Education, and Dreams for a Better Life အမည်ရှိ စာအုပ်၏ အဓိကအချက်မှာ ဤစိတ်ဝင်စားဖွယ်အတွေးအခေါ်ပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလာသူများ၏ ဘဝတွင် ကျောင်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပုံ အသစ်တစ်မျိုးဖြင့် ပြန်လည် ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။
စာသင်ကျောင်းသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်
ဒေါက်တာ Oliveira ၏ သုတေသနသည် ရွှေ့ပြောင်းမိဘများအတွက် ပညာရေးအား “ချစ်ခြင်းမေတ္တာအမျိုးအစားငွေကြေး” (a currency of love) ဟူသော နက်နဲသော အယူအဆကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ဤအမြင်သည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို လိုက်စားခြင်းဟူသည့် ပုံမှန်ရိုးရာ၊ စီးပွားရေးသက်သက် ရွှေ့ပြောင်းမှု ဇာတ်လမ်းကို ကျော်လွန်၍ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော၊ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စေ့ဆော်မှုကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။
- စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှု၏ အဓိပ္ပာယ်- မိဘများအတွက်၊ ၎င်းတို့၏ကလေးများအား ပညာရေး ရရှိအောင် စီမံပေးခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ကြီးမားသော စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှု၏ ပကတိ သက်သေပင်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတက်ခြင်း၏ ပုံမှန်ဘဝ (အတန်း၊ ဆရာ/ဆရာမ၊ စာအုပ်များ) သည် အလွန်ခက်ခဲသော ခရီးလမ်းနှင့် အိမ်မှ စွန့်ခွာလာရခြင်း၏ ဒုက္ခများကို အဓိပ္ပာယ်ရှိစေပြီး၊ ရှုပ်ထွေးပွေလီလှသော ဘဝထဲတွင် တည်ငြိမ်သော ခွန်အားအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။
- စီးပွားရေးကို ကျော်လွန်၍- စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းသည် အကြောင်းရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သော်လည်း၊ အဓိက စေ့ဆော်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ကလေးများအား ဂရုစိုက်မှုနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ပြသရန်၊ အရည်အချင်းအပေါ်အခြေခံသည့် အောင်မြင်မှုစနစ် (meritocracy) ၏ ကတိတည်ရာ ခိုင်မာသော အနာဂတ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဆန္ဒပင်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အခြေခံ အစိုးရပညာရေး အရင်းအမြစ်များကောင်းစွာမရှိသော နိုင်ငံများမှ လာသူများအတွက် ဤမျှော်လင့်ချက်သည် အလွန်ခိုင်မာနေဆဲ ဖြစ်သည်။
၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာ ကွာဟချက်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း
Dr. Oliveira က ရွှေ့ပြောင်းမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒများ ဆွေးနွေးမှုတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များကို မကြာခဏ လျစ်လျူရှုလေ့ရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။ သူမ၏ သုတေသနတွေ့ရှိချက်များသည် မိသားစုများ ရင်ဆိုင်နေရသော ကြမ်းတမ်းသော အခြေအနေများ၊ အထူးသဖြင့် တင်းကျပ်သော စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ရွှေ့ပြောင်းသူဆန့်ကျင်ရေး မူဝါဒများအောက်တွင် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။
ကလေးဘဝအပေါ် မူဝါဒ၏တန်ဖိုး
ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုများသည် “မျိုးစုံသော အနှောင့်အယှက်များ” (multiple disruptions) ကို ခံစားနေရသည်။ ယင်းတို့မှာ အိမ်မှ စွန့်ခွာရခြင်း၏ စိတ်ဒဏ်ရာမှစပြီး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု၊ ခွဲခွာရမှုနှင့် ယခုအစိုးရမူဝါဒက ဖန်တီးလိုက်သော ကြောက်ရွံ့မှုအထိ ပါဝင်သည်။ လူမှုအသိုက်အဝန်းများရှိ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်ခံရမှုများသည် ကလေးတစ်ဦး၏ သင်ယူနိုင်စွမ်းကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိသည်။
“မိဘများ ဖမ်းဆီးခံရမှာကို စိုးရိမ်ကြောင့်ကြနေရသော ကလေးတစ်ဦးသည် စာသင်ရန် အဆင်သင့် မဖြစ်နိုင်တော့ဘဲ၊ ထိုအချက်က ကျောင်းအပေါ် ယုံကြည်မှုနှင့် ကလေးများရဲ့ ပညာရေး စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထိခိုက်စေပါတယ်” ဟု Dr. Oliveira က ပြောကြားခဲ့သည်။
ကျောင်းမှ ပြည်နှင်ဒဏ်သို့ – Guatemala သို့ ပြည်နှင်ခံရပြီး ဆေးဝါးမရရှိ၍ မိခင်ဖြစ်သူ ဆုံးပါးသွားရသော honor ကျောင်းသူတစ်ဦး၏ ကြေကွဲဖွယ်ဖြစ်ရပ်သည် ကလေးများ၏ ကောင်းကောင်းမွန်မွန်နေထိုင်ရေးကို ဦးစားမပေးသော မူဝါဒများ၏ ဆိုးရွားသော တန်ဖိုးကို မီးမောင်းထိုးပြသည်။ ဤမူဝါဒမျိုးများသည် ခြိမ်းခြောက်မှုမှတစ်ဆင့် တားဆီးရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း ရေရှည်စိတ်ဒဏ်ရာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုကင်းမဲ့ခြင်းနှင့် လူငယ်များအား ထိခိုက်လွယ်စေခြင်းဖြင့် လူမှုအသိုက်အဝန်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးစေသည်။
၃။ ပညာပေးသူ ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်း၏ အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍ
Dr. Oliveira သည် ကျောင်းများနှင့် ပညာပေးသူ ဆရာ၊ ဆရာမများသည် “လူမှုအဖွဲ့အစည်းမှ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာဝေးကွာစေခြင်း သို့မဟုတ် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အလမ်းများဆီသို့ တံခါးဖွင့်ပေးခြင်း” ဟူသော အရေးကြီးသော လမ်းဆုံတွင် ရှိနေကြောင်း အလေးပေးပြောကြားသည်။
ချို့တဲ့မှုကို အားသာချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း
- အားသာချက် မူဘောင် (Asset Framework): “ပညာပေးသူ ဆရာ၊ ဆရာမများဟာ ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုများကို ချို့တဲ့ကြတယ်လို့ မရှုမြင်ဘဲ ကြွယ်ဝတဲ့ အရင်းအမြစ်တွေနဲ့ ဂုဏ်ယူစရာ ယဉ်ကျေးမှုတွေကို ယူဆောင်လာသူတွေအဖြစ် ရှုမြင်တဲ့ အားသာချက် မူဘောင်ကို ကျင့်သုံးသင့်ပါတယ်” ဟု တိုက်တွန်းထားသည်။
- အာရုံစိုက်ပြီး နားထောင်ပါ: ခိုင်မာသော စာသင်ခန်း၏ သော့ချက်မှာ ယုံကြည်မှုရှိသော ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။ ဆရာများသည် ကလေးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းမှု ဇာတ်လမ်းများကို ရှောင်ဖယ်ခြင်းထက် နားလည်ပေးရန် ကြိုးစားသင့်ပြီး ကျောင်းမှ ပံ့ပိုးပေးသူ ဝန်ထမ်းများ (စိတ်ပညာရှင်၊ လူမှုဝန်ထမ်းများ) ကို ခေါ်ဆောင်၍ အဖွဲ့လိုက် ပံ့ပိုးမှုစနစ်ကို ဖန်တီးသင့်သည်။
- မျက်နှာဖုံးစွပ်သော ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံကို ကျော်လွန်ခြင်း: အားလုံးပါဝင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် အပေါ်ယံ ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံ (ဥပမာ- ရိုးရာပွဲတော်များသာ ပြသခြင်း) ကို ကျော်လွန်ရပါမည်။ ယင်းအစား၊ ကျောင်းများသည် မိသားစုညများ သို့မဟုတ် ကျောင်းသားများအား ၎င်းတို့၏ နောက်ခံဇစ်မြစ်ကို ဝေမျှခွင့်ပေးခြင်းကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများကို ဖန်တီးကာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဂုဏ်ယူမှုကို အမြဲတစေ ပြသပြီး စာသင်ခန်းထဲတွင် ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် စစ်မှန်သော ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ် ကို မွေးမြူပေးသင့်သည်။
လူမှုအသိုက်အဝန်း၏ တစိုက်မတ်မတ် ကြံ့ခိုင်မှု
ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ပံ့ပိုးမှု လျော့နည်းလာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (NGOs) နှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်း စီစဉ်သူများသည် “ဖော်ပြမခံရသော သူရဲကောင်းများ” ဖြစ်လာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သေးငယ်သော၊ လူသိနည်းသော အတိုင်းအတာဖြင့် လည်ပတ်နေသော်လည်း ဒေသတွင်း အိမ်နီးချင်းအရပ်များ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြန်လည် မြှင့်တင်ပေးနေပြီး အစားအစာ၊ အဝတ်အထည်နှင့် လုံခြုံမှု ခံစားရစေရန် အာမခံချက် ပေးနေသည်။ ထိုအခြေခံအဆင့် ရန်ပုံငွေရှာဖွေခြင်းနှင့် စုစည်းခြင်းသည် ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုများအပေါ် နေ့စဉ် အနှုတ်လက္ခဏာ သက်ရောက်မှုကိုဖြစ်စေသည့် မူဝါဒ ကွာဟချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရာတွင် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
၄။ စီးပွားရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ မဖြစ်မနေ လိုအပ်ချက်
conservative policymakers များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိစေရန် ကလေးကို သီခြားဖယ်ထားပြီး ဘယ်ဟာအမှန်လဲ၊ ဘယ်ဟာအမှားလဲဆိုသည့် စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုကို အရှိန်ပြင်းပြင်း ပြုရမည်။
အာရုံကို ဖမ်းစားနိုင်ရန် အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းမှာ ကလေးကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ခံယူချက်ကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသူများကို ရှုမြင်ရာတွင် ၎င်းတို့သည် တိုင်းပြည်၏ အရင်းအမြစ်များ (ငွေကြေးနှင့် အစိုးရကပေးသော အကျိုးခံစားခွင့်များ) ကို ရယူနေကြသည်ဆိုသော အမြင်မျိုးထက် ထိုသူတွေဟာ သူတို့ကလေးတွေကို ပညာသင်ပေးပြီး အနာဂတ်မှာ တိုင်းပြည်အတွက် အလုပ်ခွန်အားများ ပေးကမ်းသူတွေအဖြစ် ပုံဖော်ခြင်း ကြည့်ခြင်းဖြင့် လူတိုင်းအတွက် ကောင်းမွန်သော အနာဂတ်နှင့် သုခချမ်းသာကို အာမခံနိုင်မည့် ဘုံသဘောတူညီမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။
ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုများအတွက်၊ ပညာရေး အဆင့်တိုင်း ပြီးမြောက်သည့်အခါတွင် လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာသည်။ ရွှေ့ပြောင်းကလေးများကို ပညာမသင်ကြားပေးရန် ရွေးချယ်ခြင်းသည် ၎င်းတို့အား လုပ်ခနည်းသော အလုပ်များဆီသို့ တွန်းပို့ကာ အခွန်ထမ်းဆောင်မှု လျော့ကျစေပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်စေမည့် အန္တရာယ်ရှိပါသည်။
ရွှေ့ပြောင်းမှုကို ကုန်ကျစရိတ်သက်သက်ဟု ရှုမြင်သော မူဝါဒချမှတ်သူများအတွက် Dr. Oliveira က ရှင်းလင်းပြတ်သားသော သတိပေးချက်ကို ပေးသည်။
“နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းဟာ ရွှေ့ပြောင်းလာတဲ့ ကလေးများရဲ့ ပညာရေးနဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပါတယ်”
